Archiwum kategorii ‘Historia szachów’

sie
18

Andrzej Niklas napisał: 17 sierpnia 1911 roku urodzil się szósty mistrz świata Michaił Botwinnik. Był również autorem wielu świetnych książek o treści szachowej, m.in. 4. tomowego wydawnictwa – Analityczne i krytyczne prace. To dzieło studiowali i polecają współcześni szachiści z elity światowej np. Aronian, Swidler, Małachow.

Mniej znaną ale znakomitą książką jest „Mecz Turniej 1941” (wydana 1951). Botwinnik pisał ją kilka lat, od momentu gdy został ewakuowany za Ural w czasie hitlerowskiej nawałnicy, poprzez czas przygotowań do meczu z Alechinem (który się nie odbył, bo Alechin zmarł w 1946 roku) oraz do turniejów w Hadze i Moskwie w 1948 roku. Książka zawiera głębokie analizy. Można przypuszczać, że ta praca analityczna przyczyniła się do osiągnięcia przez Botwinnika apogeom siły gry wg chessmetrics.

Magnus Carlsen mówił na Memoriale Tala 2011 „w przeciwieństwie do swojego pokolenia ja studiowałem Botwinnika i szachową klasykę” a Kramnik będąc w szkole Botwinnika-Kasparowa wspominał, że patriarcha polecał mu swoje prace w celu zrozumienia gry pozycyjnej.

//////////////////////////////

Sam jako młody szachista studiowałem dzieła Botwinnika, które umożliwiły mi poznanie i zrozumienie tajemnic gry pozycyjnej. Wiedzę tę później wykorzystywałem w pracy trenerskiej i publicystycznej. W mojej bibliotece szachowej mam kilka książek byłego mistrza świata, w tym 3 tomowy zbiór jego partii „Szachowa twórczość Botwinnika” oraz „Mecz Turniej 1941”.

sie
13

Andrzej Niklas napisał: GM Helgi Olafsson jest autorem książki –  Bobby Fischer Comes Home. The Final Years In Iceland, a Saga of Friendship and Lost Illusions.

Oto jak autor opisuje towarzyskie partie blitza z Bobby Fischerem w jego islandzkim mieszkaniu 2005r:

„Z każdą partią czuło się jego siłę a był bardzo silny. Wyczuwało się, jaką musiał mieć moc oddziaływania na swoich przeciwników za swoich najlepszych lat. Gra w szachy wydawała się być za prosta dla niego.

Jego zdolności obliczeniowe były wspaniałe. To trudno opisać, ale to wyglądało tak, jakby on posiadał inne metody kalkulacyjne niż inni szachiści. Wizualizował geografię szachownicy tak, że każde pole było w zasięgu ręki, jakby tworzyło przestrzenną mapę w jego mózgu.

Najważniejsze, że nadal był szczęśliwy grając w szachy, jakby były one jego językiem ojczystym.”

sie
10

Andrzej Niklas napisał:  76 lat temu wystartował słynny turniej w Nottingham 1936 z udziałem m.in.mistrzów świata – Alechina, Capablanki, Laskera.

Wygrali – Botwinnik (bez przegranej i Capablanca (przegrał z Flohrem) – 10/14 pkt wtedy liczyła się klasa gry, a nie pkt elo:)

Zdjęcia (Capablanca z głębokiej zadumie i uczestnicy turnieju) pochodzą z jednej z pierwszych moich książek szachowych – „Capablanca, leyenda y realidad” (Miguel A.Sanchez, 1970), którą otrzymałem od mojej cioci, która pracowała w polskiej ambasadzie na Kubie i obserwowała m.in. słynną olimpiadę szachową w Hawanie 1965.

lip
28

Znany historyk szachowy Edward Winter ma w swoich bogatych zbiorach wiele interesujących materiałów dotyczących historii królewskich gry, które publikuje w różnych wydawnictwach.

Ostatnio Chess Base News zamieścił ciekawy reportaż, w którym możemy zobaczyć na żywo mistrzów przeszłości.

Edward Winter’s Chess Explorations (87)…

 

 

lip
23

Andrzej Niklas napisał:  zmarła Jacqueline Piatigorsky sponsor i organizator turniejów – 1963 (m. in. z Keresem i Petrosjanem) i 1966 (m. in. ze Spasskim i Fischerem)

FIDE 

 

lip
21

Andrzej Niklas napisał:

A propos 6 godzinnej batalii Kramnika w Dortmundzie. Oto, jak wnikliwie przestudiował on twórczość Karpowa, który był walecznym zawodnikiem, doskonałym technikiem i wirtuozem gry końcowej.

To też lekcja dla polskiej czołówki szachowej.

Szachy w Youtube

Kramnik o Karpowie (w 2004 roku)

„W jego grze jest coś mistycznego, czego nikomu nie udało się osiągnąć. Łatwiej mi mówić o Karpowie, ponieważ zbiór jego partii był moją pierwszą książką szachową. Kiedy byłem dzieckiem studiowałem jego partie, później zaś kilkakrotnie z nim grywałem. Jest uniwersalnym szachistą, dobrym taktykiem, który błyskotliwie liczy warianty i jest bardzo silny w grze pozycyjnej. Posiada też unikalną cechę. Dość zabawnie, acz skutecznie zanegował tezę Steinitza: jeśli masz przewagę powinieneś atakować, inaczej ją utracisz. Karpow mając przewagę, często jakby wstrzymywał czas i w dalszym ciągu utrzymywał przewagę!

Nie znam nikogo, kto mógłby dokonać czegoś takiego, to wprost niewiarygodne! Zawsze uwielbiałem i byłem pod wrażeniem tej zadziwiającej umiejętności. Kiedy wydawałoby się, że już czas przystąpić do decydującego ataku, Karpow grał a3, h3 a pozycja przeciwnika ulegała załamaniu.

Karpow pokonał mnie w 1994 r. w Linares, gdzie zdobył 11 z 13 punktów. Uzyskałem słabszą pozycję w końcówce. Jednakże nie wyglądała beznadziejnie. Następnie wykonałem kilka uzasadnionych posunięć i nie mogłem zrozumieć jakim sposobem moja pozycja była nagle kompletnie przegrana. Byłem już wtedy w pierwszej 10-tce najlepszych szachistów świata a nie mogłem tego pojąć nawet po zakończonej partii. Była to jedna z niewielu partii, po których czułem się jak skończony idiota, w ogóle nie rozumiejący szachów! Zdarza się to bardzo rzadko graczom ze światowej czołówki. Zazwyczaj człowiek zdaje sobie sprawę dlaczego przegrał. Takie chwile trudno wręcz opisać – jest w tym coś nieuchwytnego, i tak charakterystycznego dla Karpowa. Poza tym, Karpow jest bardzo silnym, uniwersalnym graczem i tak bardzo nie różni się od reszty. Aczkolwiek, ten swoisty „know-how”, o którym wspomniałem, wyróżnia go spośród innych wysoko notowanych szachistów. Jest wybitnym zawodnikiem. Potrafi walczyć jak nikt inny. Kiedy zacząłem grywać w supeturniejach, byłem pod wrażeniem jego umiejętności adaptacji do zmieniających się okoliczności, dosłownie w ułamku sekundy.

Przykładowo, przyglądasz się jak Karpow gra, jest pod presją, broni się już 6 godzin umacniając swoją pozycję. Dzięki perfekcyjnemu liczeniu wariantów, broni się wytrwale i wciąż stawia opór. Wtem wygląda na to, że uda mu się zremisować. Przeciwnik na moment odprężył się a Karpow już wyrównuje pozycję. Każdy inny szachista chętnie zgodziłby się w takiej chwili na remis, szczęśliwy że męczarnia dobiegła końca. Tymczasem Karpow zaczyna grać na wygraną! Potrafił łatwo zapomnieć o tym co do tej pory wydarzyło się na szachownicy, nie myślał o minionej chwili. Karpow nie ulegał wahaniom nastroju, sprawiał wrażenie jakby dopiero co rozpoczął grę. Jeśli dostrzega najmniejszą szansę, próbuje natychmiast ją wykorzystać. Przypomnę jedynie zwycięstwo Karpowa nad Korcznojem w ostatniej partii ich meczu w Bagio. Korcznoj zaczął ogrywać Karpowa w końcówce meczu. Nie rozumiem dlaczego tak się stało, Karpow musiał już się zmęczyć. Kiedy Korcznoj uzyskał przewagę, Karpow zaprezentował błyskotliwą grę! Jak gdyby nic się nie wydarzyło, jak gdyby wynik 5 : 2, nie zmienił się w 5 : 5, jakby nie było trudnego pojedynku, gdzie po przełożonej partii przegrał nieco gorszą końcówkę wieżową, Karpow grał jak gdyby to była pierwsza partia ich meczu! Pomimo olbrzymiej presji, mając świadomość, że jego przyszłość zależy od wyniku tego meczu, grał jakby trenował u siebie w kuchni, na zupełnym luzie. Bez wątpienia był wspaniałym wojownikiem! Wydaje mi się, że nie przywiązywał uwagi do strategii.

Jak już wspomniałem, łatwo zapominał o tym co wydarzyło się przed chwilą na szachownicy. Możliwe, że w ten sposób gubił poniekąd strategiczną osnowę gry. Styl Karpowa zasadza się w znacznym stopniu na dużej liczbie krótkich, 2- lub 3-ruchowych kombinacji: przemieszczenie skoczka, zdobycie przestrzeni, osłabienie piona. W moim odczuciu, nie jest on z natury strategiem.”

lip
12

Andrzej Niklas napisał: 40 lat temu szachy były na czołówkach gazet, programów informacyjnych. Ten mecz bardzo spopularyzował szachy.

Fischer zaopatrzony tylko w książkę z zapisem partii Spasskiego i kieszonkowe szachy sam, bez pomocy sekundantów pokonał całą potęgę szachową, za jaką uchodził ZSRR od dziesięcioleci.  W książce Russian vs. Fischer można przejrzeć tajne dokumenty, jak szykował się Związek Radziecki do walki z najwybitniejszym szachistą w dziejach, którego przewaga liczona w pkt ELO nad pozostałymi przeciwnikami wynosiła 120-150. Tego nikt później nie dokonał.

W dojściu do meczu o tytuł Fischer pokonał czołowych zawodników świata – do zera  Tajmanowa i Larsena oraz przegrał tylko jedną z Petrosjanem, za to wygrywając cztery ostatnie. W meczu ze Spasskim przegrywał dwoma punktami, a mimo to wygrał z nim przewagą czterech (jedną partię oddał walkowerem).

Dziadkowie Fischera byli pochodzenia żydowskiego i pochodzili z Polski, spod Łodzi.

Moje zainteresowanie stylem gry i postacią Fischera wzięło się od znakomitej książki Jerzego Konikowskiego – Fischers Vermächtnis.

Chess referee recalls ‚Cold War clash’

lip
10

Andrzej Niklas napisał: W Astanie odbywają się obecnie mistrzostwa świata w grze błyskawicznej. Warto przypomnieć nieoficjalne MŚ w Herceg Novi 1970, zaraz po meczu ZSSR-Reszta Świata.

Wygrał Bobby Fischer z przewagą 4,5 pkt.(19/22). Pokonał m.in. Tala, Korcznoja, Petrosjana, Bronsteina, którzy byli niedoścignionymi blickarzami. Fischer z 5 minut na partię zużywał około 2,5. Po turnieju wyrecytował z pamięci wszystkie partie, około 1000 posunieć!

Fotografia pochodzi z turnieju, pierwsza runda: Fischer-Tal (stoją Bronstein, Petrosjan, Ivkov, Reschevsky).

Źródło: Książka  „Bobby Fischer heute”, Yves Kraushaar, 1977  (dostałem ją w prezencie w Schach Zentrale Kurt Rattman, Hamburg 1999).

Odręczne notatki Roberta Fischera z turnieju blitza 1970 Herceg Novi 1970 na aukcji.

 

lip
03

Andrzej Niklas napisał: Przypominam, że przed 40 laty rozpoczął się w Reykjaviku 1972 roku mecz o mistrzostwo świata Spasski – Fischer.

YouTube

Mecz w Wikipedii

ChessBase News (wersja niemiecka)
ChessBase News (wersja angielska)

cze
23

W szachowej literaturze jest mowa o 100 turniejowych zwycięstwach Anatolija Karpowa.

Andrzej Niklas postanowił zbadać tę sprawę i po lekturze kilku książek stwierdził, że Karpow nie wygrał 100 turniejów, ponieważ po 2001 roku nie zdobył ani razu 1 miejsca. Ewentualnie liczono jakieś turnieje przed 1966 rokiem, mecze i imprezy w szachach aktywnych lub błyskawicznych.

Reasumując Anatolij Karpow odniósl w latach 1966-2001 „tylko” 86 zwyciętw turniejowych!

Źródła:

100 pabiednych partii, Karpow
Wielki mecz Karpow-Kasparow, Wach i Łukasik
Kasparow-Karpow, Nowy Jork/Lyon 1990, Przewoźnik
Karpov-strategic wins, Karolyi
My 300 best games, Karpov
Wikipedia